درسنامه آموزشی قرآن کلاس هفتم
درس 11: قرآن در جبهه
جلسۀ اوّل: سوره انبیاء
وَ جَعَلْنَا هُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَ أَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَ إِقَامَ الصَّلَاةِ وَ إِيتَاءَ الزَّكَاةِ وَ كَانُوا لَنَا عَابِدِينَ ﴿۷۳﴾ وَ لُوطًا آتَيْنَاهُ حُكْمًا وَ عِلْمًا وَ نَجَّيْنَاهُ مِنَ الْقَرْيَةِ الَّتِي كَانَتْ تَعْمَلُ الْخَبَائِثَ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمَ سَوْءٍ فَاسِقِينَ ﴿۷۴﴾ وَ أَدْخَلْنَاهُ فِي رَحْمَتِنَا إِنَّهُ مِنَ الصَّالِحِينَ ﴿۷۵﴾ وَ نُوحًا إِذْ نَادَى مِنْ قَبْلُ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَنَجَّيْنَاهُ وَ أَهْلَهُ مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ ﴿۷۶﴾ وَ نَصَرْنَاهُ مِنَ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمَ سَوْءٍ فَأَغْرَقْنَاهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿۷۷﴾ وَ دَاوُودَ وَ سُلَيْمَانَ إِذْ يَحْكُمَانِ فِي الْحَرْثِ إِذْ نَفَشَتْ فِيهِ غَنَمُ الْقَوْمِ وَ كُنَّا لِحُكْمِهِمْ شَاهِدِينَ ﴿۷۸﴾ فَفَهَّمْنَاهَا سُلَيْمَانَ وَكُلًّا آتَيْنَا حُكْمًا وَ عِلْمًا وَسَخَّرْنَا مَعَ دَاوُودَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَ الطَّيْرَ وَ كُنَّا فَاعِلِينَ ﴿۷۹﴾ وَ عَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِنْ بَأْسِكُمْ فَهَلْ أَنْتُمْ شَاكِرُونَ ﴿۸۰﴾ وَ لِسُلَيْمَانَ الرِّيحَ عَاصِفَةً تَجْرِي بِأَمْرِهِ إِلَى الْأَرْضِ الَّتِي بَارَكْنَا فِيهَا وَ كُنَّا بِكُلِّ شَيْءٍ عَالِمِينَ ﴿۸۱﴾
ترتیل صوتی آیات 73 تا 81 سوره انبیاء
وَ مِنَ الشَّيَاطِينِ مَنْ يَغُوصُونَ لَهُ وَ يَعْمَلُونَ عَمَلًا دُونَ ذَلِكَ وَ كُنَّا لَهُمْ حَافِظِينَ ﴿۸۲﴾ وَ أَيُّوبَ إِذْ نَادَى رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ الضُّرُّ وَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ ﴿۸۳﴾ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَكَشَفْنَا مَا بِهِ مِنْ ضُرٍّ وَ آتَيْنَاهُ أَهْلَهُ وَ مِثْلَهُمْ مَعَهُمْ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنَا وَ ذِكْرَى لِلْعَابِدِينَ ﴿۸۴﴾ وَ إِسْمَاعِيلَ وَ إِدْرِيسَ وَ ذَا الْكِفْلِ كُلٌّ مِنَ الصَّابِرِينَ ﴿۸۵﴾ وَ أَدْخَلْنَاهُمْ فِي رَحْمَتِنَا إِنَّهُمْ مِنَ الصَّالِحِينَ ﴿۸۶﴾ وَذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنَادَى فِي الظُّلُمَاتِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ ﴿۸۷﴾ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَ نَجَّيْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ وَ كَذَلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ ﴿۸۸﴾ وَ زَكَرِيَّا إِذْ نَادَى رَبَّهُ رَبِّ لَا تَذَرْنِي فَرْدًا وَ أَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ ﴿۸۹﴾ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَ وَهَبْنَا لَهُ يَحْيَى وَ أَصْلَحْنَا لَهُ زَوْجَهُ إِنَّهُمْ كَانُوا يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَ يَدْعُونَنَا رَغَبًا وَ رَهَبًا وَ كَانُوا لَنَا خَاشِعِينَ ﴿۹۰﴾
ترتیل صوتی آیات 82 تا 90 سوره انبیاء
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 98 کتاب درسی)
جدول زیر را با استفاده از کلمات داده شده کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
نجات دادیم، اندوه و ناراحتی، رفت، ندا کرد
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | ذَهَبَ | رفت | 2 | ظَنَّ | گمان کرد |
| 3 | نادیٰ | ندا کرد، صدا زد | 4 | سُبحانَ | پاک و بیعیب است |
| 5 | کُنتُ | بودم، هستم | 6 | نَجَّینا | نجات دادیم |
| 7 | غَمّ | غم، اندوه و نارحتی | 8 | کَذٰلِكَ | این چنین |
فعالیت دوم (صفحه 98 کتاب درسی)
این ترکیبها و عبارات قرآنی را معنا کنید.
1- اِذ ذَهَبَ: زمانی رفت
2- فَظَنَّ: پس گمان کرد
3- فَنادیٰ فِی الظُّلُمٰتِ: پس در تاریکیها صدا زد
4- لآ اِلٰهَ اِلّآ اَنتَ: معبودی جز تو نیست
5- سُبحانَ اللهِ: پاک و بیعیب است.
6- سُبحانَهو: پاک و بیعیب است او.
7- سُبحانَك اَنتَ وَلِیُّنا: پاک و بیعیب هستی تو، تو سرپرست مایی.
8- نَجَّینٰهُ مِنَ الغَمِّ: او را از غم و اندوه نجات دادیم.
انس با قرآن در خانه (صفحه 99 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانهٔ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 328 تا 333 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ این آیات و عبارات قرآنی از سورهٔ انبیاء را کامل کنید.
1- وَ ذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا: و حضرت یونس زمانی که با خشم و نارحتی.
2- فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ: پس گمان کرد که ما بر او سخت نمیگیریم!
3- فَنَادَیٰ فِي الظُّلُمَاتِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ: پس در تاریکیها (شکم ماهی) ندا کرد که معبودی جز تو نیست.
4- سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ: پاک و بیعیب هستی تو، قطعاً من از ستمکاران بودم.
5- فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَ نَجَّيْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ: پس دعای او را پذیرفتیم و او را از غم و اندوه نجات دادیم.
6- وَ كَذَلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ: و اینچنین نجات میدهیم مومنان را
ج) از صفحهٔ 330 قرآن کریم سه ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی نوشته و معنا کنید.
جَعَلْنَاهَا: قرار دادیم آن را
الَّذينَ كَفَروا: کسانی که کافر شدند
وَ کُلٌّ فيها خالِدُونَ: و همگی در آن جاودان هستند.
د) از صفحهٔ 331 قرآن کریم یک پیام زیبا و کوتاه قرآنی انتخاب کنید. این پیام میگوید پیامبر اکرم برای همهٔ جهانیان و همهٔ مردم رحمت است.
جلسۀ دوم: سوره حجّ
الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ ﴿۵۶﴾ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ ﴿۵۷﴾ وَ الَّذِينَ هَاجَرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ مَاتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقًا حَسَنًا وَ إِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ ﴿۵۸﴾ لَيُدْ خِلَنَّهُمْ مُدْخَلًا يَرْضَوْنَهُ وَ إِنَّ اللَّهَ لَعَلِيمٌ حَلِيمٌ ﴿۵۹﴾ ذَلِكَ وَ مَنْ عَاقَبَ بِمِثْلِ مَا عُوقِبَ بِهِ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ لَيَنْصُرَنَّهُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ ﴿۶۰﴾ ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَ يُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَ أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ بَصِيرٌ ﴿۶۱﴾ ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ وَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ ﴿۶۲﴾ أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَتُصْبِحُ الْأَرْضُ مُخْضَرَّةً إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ ﴿۶۳﴾ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِي الْأَرْضِ وَ إِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ ﴿۶۴﴾
ترتیل صوتی آیات 56 تا 64 سوره حجّ
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 101 کتاب درسی)
جدول زیر را با استفاده از کلمات داده شده کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
پرنعمت، ایمان آوردند، کافر شدند، آن روز، تکذیب کردند ، روزی دهنده، فرمانروایی، خوب
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | مُلك | فرمانروایی | 2 | یَومَئِذٍ | آن روز |
| 3 | ءامَنوا | ایمان آوردند | 4 | نَعیم | پر نعمت |
| 5 | کَفَروا | کافر شدند | 6 | کَذَّبوا بِـ | تکذیب کردند، انکار کردند |
| 7 | اُولٰئِكَ | آنها | 8 | مُهین | خوار کننده |
| 9 | حَسَن | نیکو، خوب | 10 | رازِق | روزی دهنده |
فعالیت دوم (صفحه 101 کتاب درسی)
این ترکیبها و عبارات قرآنی را معنا کنید.
1- اَلمُلكُ یَومَئِذٍ لِلّٰهِ: فرمانروایی در آن روز مخصوص خداست.
2- فَالَّذینَ ءامَنوا: پس کسانی که ایمان آوردند.
3- وَ عَمِلُوا الصّٰالِحاتِ: و کارهای شایسته انجام دادند.
4- فی جَنّاتِ النَّعیمِ: در باغها (بهشتهای) پر نعمت هستند.
5- وَ الَّذینَ کَفَروا: و کسانی که کافر شدند.
6- وَ کَذَّبوا بِایٰتِنا: و نشانههای ما را دروغ پنداشتند.
7- عَذابُ مُهینُ: عذابی خوار کننده.
8- فی سَبیلِ اللهِ: در راه خدا.
9- رِزقًا حَسَنًا: روزی نیکو.
10- خَیرُ الرّازِقینَ: بهترین روزی دهندگان.
انس با قرآن در خانه (صفحه 102 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانهٔ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 334 تا 339 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ این عبارات قرآنی را که در صفحات بالا آمده است کامل کنید و شماره آیهٔ مربوط را در مقابل آن بنویسید.
1- أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَسْجُدُ لَهُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ وَ النُّجُومُ وَ الْجِبَالُ وَ الشَّجَرُ وَ الدَّوَابُّ وَ كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ
آیا نمیبینی که خدا را سجده میکننده هر کس که در آسمانها و هرکس که در زمین است و نیز خورشید و ماه و ستارگان و کوهها و درختان و جنبندگان و بسیاری از مردم؛
2- إِنَّ اللَّهَ يُدَافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا: همانا خدا دفاع میکند از کسانی که ایمان آوردند.
3- وَ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ: و قطعا خدا بر یاری آنها توانا است.
4- فَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ: پس کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند برایشان آمرزش و روزی ارزشمندی است.
ج) از صفحهٔ ٣٣٧ قرآن کریم سه ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی نوشته و معنا کنید.
للَّذینَ: برای کسانی که
بَعْضَهُم: بعضی از آنها
یُکَذِّبُوکَ: تو را تکذیت کردند
د) از صفحهٔ 339 قرآن کریم یک پیام زیبا و کوتاه قرآنی دربارهٔ اینکه خداوند بهترین روزی دهنده است، انتخاب کنید.
قرآن در جبهه
پس از نماز صبح، در گوشهای از خاکریز، خودم را رها میکنم. هنوز چشمان خستهام نیمه باز است که صدای انفجاری غافلگیرم میکند، بچهها به سرعت در پشت خاکریزها سنگر میگیرند. ما کمین خوردهایم….
نیروهای زرهی دشمن در حال نزدیک شدن هستند. حلقهٔ محاصره لحظه به لحظه تنگتر میشود. از یک سو نیروهای ما خسته هستند و به استراحت نیاز دارند و از سوی دیگر ارتباط ما با نیروهای خودی، قطع شده است و غیر از سلاحهای سبک مانند: کلاشینکف و آر.پی.جی، اسلحهٔ دیگری نداریم. خاکریزهای کوتاه کنار جاده کاملاً در تیررس تانکهای دشمن قرار دارد.
در چنین موقعیّت خطیری که بچهها هر یک به کاری مشغول هستند، با تعجّب میبینم که غلامرضا صالحی بدون توجه به این همه هیاهو، در گوشهای نشسته و درحالی که قرآن کوچکی در دست دارد، آرام زمزمه میکند. شگفت زده از او میپرسم برادر عزیزم، در این وضعیت، کاری لازمتر از خواندن قرآن پیدا نمیشود؟! نگاهی به من میکند و با تبسم میگوید: «قرآن به انسان آرامش و نیرو میدهد و من در این شرایط به این نیرو و آرامش نیاز دارم». دقایقی به خواندن قرآن ادامه میدهد و بعد قرآن را میبوسد و در جیب روی سینهاش میگذارد و همراه با بچههای آر.پی.جی زن داخل شیار میشود.
باران گلولهٔ تانک لحظه به لحظه شدیدتر میشود. ناگهان غلامرضا را میبینم که با یک حرکت، خود را جلوی تانک دشمن میرساند و آن را هدف قرار میدهد و به آتش میکشد. با توقف این تانک، تقریباً جاده مسدود شده و در عرض چند دقیقه تعداد دیگری تانک متوقف میشود. فریاد «الله اکبر» از هر سو به گوش میرسد و بچهها از خاکریزها سرازیر میشوند ….
غلامرضا بار دیگر آر.پی.جی را آماده میکند، ولی این بار قبل از فریاد تکبیر، گلولهای هوا را میشکافد و بر پیشانی بلندش مینشیند. صدای آخرین «الله اکبر» او با پرواز روح پاکش به آسمان میرود.